Đặc sản Tây Bắc: Cảm nhận về Thắng Cố

Thiên nhiên không chỉ ban tặng Tây Bắc với những thửa ruộng bậc thang đẹp nhất thế giới, những khu rừng mờ ảo khói sương mà còn ưu đãi nơi đây với vô vàn sản vật ngon quý hiếm. Để thưởng thức trọn vẹn ẩm thực Tây Bắc thì không thế thiếu thắng cố, thứ ngon mang đậm dấu ấn của vùng đất này.

1. Nguồn gốc món Thắng Cố

Bắt nguồn từ món ăn truyền thống của dân tộc H’mông ở vùng núi Hà Giang sau dần dần được du nhập và ưa chuộng bởi các dân tộc thiểu số vùng cao như Dao, Tày, Nùng,…. thắng cố là đặc sản trong các loại đặc sản. Sau gần 200 năm, khi người dân tộc H’mông về cư trú tại Bắc Hà – Lào Cai thì món ăn đặc biệt này đã trở thành biểu tượng của Tây Bắc trong lòng du khách dù không phải ai cũng đủ dũng cảm để thử một lần.

đặc sản tây bắc món thắng cố
Thắng cố giờ đã xuất hiện trong nhiều nhà hàng ở vùng Tây Bắc

Về ý nghĩa của cái tên “thắng cố” thì hiện vẫn có nhiều suy đoán khác nhau. Có người cho rằng, “Thắng cố” bắt nguồn từ tiếng Hán (họ tin rằng đây là món ăn xuất phát từ Trung Quốc), đọc theo âm Hán Việt sẽ là “thang cốt” nghĩa là “canh xương”. Song cũng có suy đoán rằng thắng cố cũng chỉ là cách gọi chệch đi của từ “nồi nước” mà tiếng Mông là “thoảng cố”.

2. Nguyên liệu làm nên món Thắng Cố

Ban đầu, theo công thức truyền thống của người H’mông, thắng cố chỉ được chế biến từ một con ngựa, không bỏ đi bất cứ thứ gì dù là tim gan phèo phổi, thậm chí là cả phần ruột già không được sạch sẽ lắm. Cũng chính vì thế mà món ăn này rất kén người thưởng thức. Sau này khi du nhập vào các dân tộc khác nhau, đặc sản này được cải biến thêm thịt trầu, bò, lợn với những công thức nấu mang đặc trưng của từng dân tộc. Tuy nhiên ngon nhất vẫn là công thức thắng cố ngựa của người Bắc Hà, Mường Khương, Sapa – Lào Cai.

Điều đặc biệt ở món ăn này tất nhiên là ở hương vị khó quên của nó. Món ngon thì phải cầu kì, để làm nên một chảo thắng cố đặc sắc cần có rất nhiều gia vị: gừng, tỏi, xả, cây thắng cố, địa điền,…Từ trước tới nay, người ta vẫn luôn cho rằng thắng cố của đồng bào vùng cao không sạch sẽ và có mùi khó chịu là do phần nội tạng được làm chưa sạch. Tuy nhiên, đây là một suy nghĩ sai lầm vì mùi vị khó chịu ấy chính là do một loại gia vị đặc biệt được sử dụng khi nấu. Và chính loại gia vị này đã làm nên món ăn đặc trưng của đồng bào vùng cao.

nồi thắng cố
             Mỗi nồi thắng cố đủ cho mấy chục người ăn một lúc

Thịt, nội tạng phải được rửa sạch, cắt thành từng miếng ô vuông bàn cờ. Sau đó tất thảy thịt và lục phủ ngũ tạng phải cho vào một cái chảo để ướp gia vị. Gia vị truyền thống để ướp trước lúc đem xào gồm muối, thảo quả, địa điền, lá chanh nướng thơm tán nhỏ. Chờ cho gia vị ngấm thì bắt đầu xào và được ninh nhừ trong suốt thời gian phiên chợ. Khi mùi thơm theo làn hơi bốc lên nghi ngút thì người ta đổ nước vào và giữ lửa cho đều. Thưởng thức thắng cố bạn có thể nêm nếm thêm muối, hạt tiêu, ớt cho vừa miệng.

3. Cảm nhận về món Thắng Cố

Thường thường, những nồi thắng cố hay chính xác hơn là những chảo thắng cố ở các phiên chợ vùng cao đều rất lớn, đủ cho vài chục người ăn. Khi ăn, chảo vẫn để trên bếp đun, ăn đến đâu, múc ra đến đó, giống như ăn lầu ở miền xuôi vậy. Mỗi suất ăn được để trong một chiếc bát cỡ đại, to tựa như bát múc canh cho bốn người ăn. Những bát thắng cố được múc ra phục vụ thực khách từ những chảo lớn sóng sánh thịt nạc, thịt mỡ và lục phủ ngũ tạng. Thắng cố có vị béo, ngậy ngậy lại bùi bùi đồng thời cũng mang cái vị ngai ngái của nội tạng gia súc. Nếm một miếng và bạn sẽ cảm nhận được hương vị của núi rừng Tây Bắc.

Để cảm nhật hết hương vị của món ăn này, nhất thiết phải uống rượu, thứ rượu tinh khiết nấu bằng ngô, bằng thóc, bằng gạo được ủ quanh năm của người dân nơi đây. Thứ rượu nồng ấm, thơm phức, được kết tinh từ tinh hoa của núi rừng khiến bát thắng cố trở nên đượm vị hơn bao giờ hết. Ngoài ra, thực khách có thể ăn kèm với xôi ngũ sắc, mèn mén (món “cơm” làm từ ngô tẻ của người Mông) hoặc bánh ngô nướng.

thắng cố ăn kèm mèn mén
Mèn mén được làm từ ngô tẻ truyền thống, ăn thắng cố kèm với mèn mén sẽ không nhanh bị ngấy

Với người Mông, dù công to, việc nhỏ, dù cỗ bàn có lớn tới đâu, nhưng không có món thắng cố, thì coi là cỗ nhỏ. Tuy nhiên để ngon thì phải có tay nghề cao và công thức “bí truyền”. Thắng cố nguyên bản của người dân tộc ở các phiên chợ thường hơi khó ăn, còn trong các nhà hàng, thắng cố đã được cải biên đi nhiều để phù hợp với khẩu vị người Kinh. Nhưng có lẽ để được thưởng thức món đặc sản nguyên vẹn và đặc biệt nhất thì chỉ có ở vùng núi Tây Bắc, nơi mà món ăn được khai sinh và cũng là nơi mà người Mông sinh sống. Dường như họ sinh ra để tạo nên hương vị đặc biệt này.

Muốn cảm nhận đủ hương vị của thắng cố, thực khách nên đến thăm Sapa – Lào Cai vào những mùa lễ hội hay các phiên chợ đặc biệt của dân tộc vùng Tây Bắc. Ẩm thực trong môi trường đông người, đông bè bạn, anh em, người thân…đã khiến việc thưởng thức thắng cố – một món ăn dân dã trở thành nét văn hóa, chuẩn mực ứng xử, tập tục và truyền thống của một dân tộc giữa nhiều dân tộc.

Vậy còn chần chờ gì mà không balô lên nào. Hãy thử đi để trải nghiệm cảm giác xuýt xoa trước nồi thắng cố trong không khí xe lạnh vùng núi cao, thử đi để thấy yêu hơn vẻ đẹp dung dị của mảnh đất này. Hơn nữa nhớ comment lại cho http://amthucnamchau.com biết cảm nhận của bạn về món ăn này nhé!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *